„Badania nad występowaniem, charakterystyką i sposobami ograniczania Campylobacter spp. u drobiu grzebiącego i wodnego w Polsce”

Zrealizowane zostały wszystkie postawione w założeniach projektu cele. Analiza uzyskanych wyników badań jasno wskazuje, że drobnoustroje z rodzaju Campylobacter występują dość powszechnie w jelitach ptaków, zarówno w stadach drobiu grzebiącego (76,7% stad dodatnich) jak i drobiu wodnego (78,4% stad dodatnich). Niezależnie od gatunku ptaków (kurczęta, indyki, kaczki, gęsi), najczęściej stwierdzano obecność C. jejuni (w zakresie od 30,4% u kurcząt rzeźnych do 67.5% u gęsi), zaś C. coli zdecydowanie rzadziej (od 2.4% w stadach kaczek do 6.9% w u kurcząt rzeźnych).

Szczepy Campylobacter, zarówno C. jejuni jak też C. coli izolowane niezależnie od jakiego gatunku drobiu, okazały się najczęściej oporne na tetracyklinę i ciprofloksacynę. Ponadto, szczepy Campylobacter izolowane od drobiu wodnego charakteryzowały się największym zróżnicowaniem w zakresie wrażliwości na chemioterapeutyki a izolaty od indyków najniższym. Wykazano również obecność szczepów wielolekoopornych, w tym szczepy wielolekooporne C. jejuni pochodziły od wszystkich gatunków drobiu, zaś wielolekooporne C. coli potwierdzono tylko wśród izolatów od gęsi.

 Analiza wyników charakterystyki molekularnej szczepów Campylobacter wyizolowanych od drobiu grzebiącego i wodnego w trakcie realizacji projektu wskazuje na obecność bogatego garnituru genów determinujących oporność na chemioterapeutyki, w tym najczęściej na tetracykliny (gen tetO) – w zakresie od 25.0% izolaty od kaczek do 42.9% izolaty od kurcząt rzeźnych, na ertapenem (gen OXA-61) – w zakresie od 47.4 izolaty od gęsi do 50.0% izolaty od kurcząt rzeźnych oraz na fluorochinolony (gen gyrA), w zakresie 21.1% szczepów pochodzących od gęsi i 37.8% od kaczek. W zakresie występowania genów wirulencji najczęściej wykrywano obecność genów odpowiedzialnych produkcję cytotoksyn (cdtA – 54.5%, cdtB – 57.0% i cdtC – 96.3%) oraz genów odpowiedzialnych za kolonizację i adhezję (geny docA, racR i cadF niezależnie od źródła pochodzenia izolatu. Ponadto, tylko wśród szczepów C. jejuni stwierdzono obecność genów warunkujących u ludzi syndrom Guillain-Barré (cgtB wlaN – na poziomie 3.7%).

 Badaniami in vitro potwierdzono efekt hamowania wzrostu Campylobacter (metoda dyfuzyjno-krazkowa wg. Kirby) oraz redukcję liczby Campylobacter (metoda seryjnych rozcieńczeń preparatów) wybranych z dwóch niezależnych firm preparatów probiotycznych/synbiotycznych. Preparaty te, oparte na bazie cynamonowca cejlońskiego i czosnku (firmy „X”) oraz zawierające w swoim składzie salicylan metylu, trans-anetol, 1,8-cyneol, mentol i kariofilen (firma „Y) zostały wyselekcjonowane i zaleca się je stosować na fermach – w produkcji pierwotnej jako skuteczne substancje probiotyczno/prebiotyczne w celu ograniczania rozprzestrzeniania się bakterii Campylobacter w stadach drobiu. Ograniczając występowanie i redukując liczbę Campylobacter w jelitach ptaków obniżymy nie tylko występowanie szczepów Campylobacter opornych i wieloopornych w środowisku ale też realnie zmniejszymy zanieczyszczenie żywności pochodzenia drobiowego. W konsekwencji nastąpi poprawa jakości i bezpieczeństwa mięsa drobiowego i jego przetworów oraz wizerunek jakości żywności pochodzenia drobiowego produkowanej przez polskich producentów.

Wszystkie etapy badań zrealizowano terminowo i w pełnym zakresie (zgodnie z harmonogramem).